از انديشه و تفكّر و ايمان شخص سرچشمه مىگيرد . ( 1 ) صفات منافق و مؤمن امام سجّاد عليه السلام حديث ذيل را كه بيانگر برخى از صفات و ويژگيهاى افراد منافق و مردمان با ايمان است ، بيان داشته و مىفرمايد : « المنافق ينهى و لا ينتهي ، و يأمر و لا يأتي ، إذا قام للصلاة اعترض ، و إذا ركع ربض ، و إذا سجد نقر ، يمسي و همه العشاء ، و لم يصم ، و يصبح و همه النوم و لم يسهر . و المؤمن خلط علمه بحلمه ، يجلس ليعلم ، و ينصت ليسلم ، لا يحدث بالامانة للاصدقاء ، و لا يكتم الشهادة للبعداء ، و لا يعمل شيئا من الحق رياء ، و لا يتركه حياء إن زكّي خاف مما يقولون : و يستغفر اللّه لما لا يعلمون ، و لا يضره جهل من جهله . . . » « 1 » ( 2 ) « شخص منافق ديگران را از كار بد نهى كند اما خود بازنايستد و ديگران را به كار نيك امر كند و خود عمل نكند و چون به نماز ايستد ، رو به هر سو كند و چون به ركوع رود ، زانو زند و چون سجده كند مانند كلاغ منقار به زمين بزند و روز را به شب برساند در حالى كه روزه نگرفته و همّتش شام خوردن است بيدار خوابى نكشيده ، صبح كند و هنوز در فكر خواب است . شخص با ايمان ، عملش توأم با بردبارى است ، مىنشيند تا آگاهى پيدا كند و خاموش مىماند تا در امان باشد ، سخن امانت را به دوستان هم نگويد و شهادت را دربارهء بيگانگان هم كتمان نكند ، كار حق را به خاطر ريا انجام ندهد و به خاطر خجالت و حيا ترك نكند . اگر مردم او را بستايند او بيمناك شود و از آنچه مردم نمىدانند استغفار كند و جهل نادانان به حال او زيان نرساند . »

--> ( 1 ) تحف العقول : ص 280 ، بحار الانوار : 17 / 315 چاپ جديد ، و قسمتى از اين حديث در وسائل الشيعة : 11 / 272 آمده است .